Kitab rəfi: veb dərsliyinin (bələdçi § 3) yekun proqramı.#

alqor işlət esas.alq             server: http://127.0.0.1:8083
alqor işlət esas.alq -- sınaq    port açmadan yoxlayır

Giriş parolu: `KITAB_PAROL` mühit dəyişəni, yoxdursa "alqor".

alqor işlət numuneler\10-kitab-refi\esas.alq

// Nümunə 10 — Kitab rəfi: veb dərsliyinin (bələdçi § 3) yekun proqramı.
//
//   alqor işlət esas.alq             server: http://127.0.0.1:8083
//   alqor işlət esas.alq -- sınaq    port açmadan yoxlayır
//
// Giriş parolu: `KITAB_PAROL` mühit dəyişəni, yoxdursa "alqor".

gətir veb
gətir vidjet
gətir sistem

// ── Model ────────────────────────────────────────────────────────────

sinif Kitab
    qurucu(açıq xassə nömrə: tam,
           açıq xassə ad: mətn,
           açıq xassə müəllif: mətn,
           açıq xassə il: tam,
           açıq xassə qeyd: mətn)

    metod lüğət() -> lüğət[mətn, istənilən]
        qaytar {"nömrə": özü.nömrə, "ad": özü.ad, "müəllif": özü.müəllif,
                "il": özü.il, "qeyd": özü.qeyd}
    son
son

sinif Rəf
    xassə kitablar: siyahı[Kitab] = []
    xassə növbəti: tam = 1

    metod əlavəEt(ad: mətn, müəllif: mətn, il: tam, qeyd: mətn) -> Kitab
        dəyişən k = yeni Kitab(özü.növbəti, ad, müəllif, il, qeyd)
        özü.növbəti += 1
        özü.kitablar = özü.kitablar + [k]
        qaytar k
    son

    metod tap(nömrə: tam) -> Kitab?
        hər k üçün özü.kitablar içində
            əgər k.nömrə == nömrə onda
                qaytar k
            son
        son
        qaytar boş
    son

    metod sil(nömrə: tam) -> məntiq
        dəyişən əvvəl = uzunluq(özü.kitablar)
        özü.kitablar = özü.kitablar.filtr((k) => k.nömrə != nömrə)
        qaytar uzunluq(özü.kitablar) < əvvəl
    son
son

dəyişən rəf = yeni Rəf()
rəf.əlavəEt("Əli və Nino", "Qurban Səid", 1937, "")
rəf.əlavəEt("Dəli Kür", "İsmayıl Şıxlı", 1967, "Roman")
rəf.əlavəEt("Ölülər", "Cəlil Məmmədquluzadə", 1909, "Komediya")

// ── Yoxlama ──────────────────────────────────────────────────────────

// Form və JSON eyni qaydalarla yoxlanılır. Boş siyahı — xəta yoxdur.
funksiya yoxlaKitab(d: lüğət[mətn, istənilən]) -> siyahı[mətn]
    dəyişən xətalar: siyahı[mətn] = []
    əgər mətnƏt(d.al("ad", "")).kəs() == "" onda
        xətalar.əlavə("Ad boş ola bilməz")
    son
    əgər mətnƏt(d.al("müəllif", "")).kəs() == "" onda
        xətalar.əlavə("Müəllif boş ola bilməz")
    son
    dəyişən il = tamƏt(mətnƏt(d.al("il", "")), -1)
    əgər il < 0 və ya il > 2100 onda
        xətalar.əlavə("İl 0 ilə 2100 arasında ədəd olmalıdır")
    son
    qaytar xətalar
son

// ── Ümumi şablon verilənləri ─────────────────────────────────────────

funksiya adminDir(sorğu: istənilən) -> məntiq
    qaytar sorğu.sessiya().al("admin", yanlış) == doğru
son

funksiya səhifə(sorğu: istənilən, ad: mətn,
                verilənlər: lüğət[mətn, istənilən]) -> istənilən
    verilənlər["admin"] = adminDir(sorğu)
    verilənlər["kitabSayı"] = uzunluq(rəf.kitablar)
    qaytar veb.şablon(ad, verilənlər)
son

// ── İnteraktiv axtarış (vidjet + komponent) ──────────────────────────

komponent Axtarış
    vəziyyət sorğu: mətn = ""

    metod yazıldı(dəyər: mətn)
        özü.sorğu = dəyər
    son

    göstər()
        dəyişən s = özü.sorğu.kiçiyə()
        dəyişən tapılan = rəf.kitablar.filtr((k) =>
            s içindədir k.ad.kiçiyə() və ya s içindədir k.müəllif.kiçiyə())
        qaytar vidjet.sütun(boşluq: 16, məzmun: [
            vidjet.başlıq(mətn: "Axtarış",
                          altMətn: "Yazdıqca nəticələr yenilənir"),
            vidjet.axtarış(ad: "sorğu", dəyər: özü.sorğu,
                           yazıldı: özü.yazıldı),
            vidjet.cədvəl(sütunlar: [["ad", "Ad"], ["müəllif", "Müəllif"],
                                     ["il", "İl"]],
                          sətirlər: tapılan,
                          boşMətn: "Heç nə tapılmadı"),
            vidjet.əlaqə(mətn: "← Bütün kitablar", ünvan: "/")
        ])
    son
son

// ── Server ───────────────────────────────────────────────────────────

funksiya serverQur() -> istənilən
    dəyişən s = yeni veb.Server()
    s.ara(veb.sessiya())
    s.ara(veb.təhlükəsizlikBaşlıqları())
    s.şablonQovluğu("sablonlar")
    s.statik("/statik", "statik")

    // ── Səhifələr ──

    s.al("/", (sorğu) => səhifə(sorğu, "siyahi.alqorhtml",
                                {"kitablar": rəf.kitablar}))

    s.al("/kitab/:nömrə", funksiya(sorğu)
        dəyişən k = rəf.tap(tamƏt(sorğu.parametr("nömrə"), 0))
        əgər k boşdur onda
            qaytar veb.xəta(404, "Belə kitab yoxdur")
        son
        qaytar səhifə(sorğu, "kitab.alqorhtml", {"kitab": k})
    son)

    s.al("/yeni", funksiya(sorğu)
        əgər deyil adminDir(sorğu) onda
            qaytar veb.yönləndir("/giriş")
        son
        qaytar səhifə(sorğu, "yeni.alqorhtml",
                      {"forma": {}, "xətalar": []})
    son)

    s.göndər("/yeni", funksiya(sorğu)
        əgər deyil adminDir(sorğu) onda
            qaytar veb.xəta(403, "Giriş tələb olunur")
        son
        dəyişən f = sorğu.form()
        dəyişən xətalar = yoxlaKitab(f)
        əgər uzunluq(xətalar) > 0 onda
            // Form yenidən göstərilir — yazılanlar itmir
            qaytar səhifə(sorğu, "yeni.alqorhtml",
                          {"forma": f, "xətalar": xətalar}).kod(422)
        son
        dəyişən k = rəf.əlavəEt(f["ad"].kəs(), f["müəllif"].kəs(),
                                tamƏt(f["il"], 0), f.al("qeyd", ""))
        qaytar veb.yönləndir("/kitab/{k.nömrə}")
    son)

    // ── Giriş ──

    s.al("/giriş", (sorğu) => səhifə(sorğu, "giris.alqorhtml",
                                     {"səhv": yanlış}))

    s.göndər("/giriş", funksiya(sorğu)
        dəyişən parol = sistem.mühit("KITAB_PAROL") ?? "alqor"
        əgər sorğu.form().al("parol", "") == parol onda
            sorğu.sessiya().qoy("admin", doğru)
            qaytar veb.yönləndir("/")
        son
        qaytar səhifə(sorğu, "giris.alqorhtml", {"səhv": doğru}).kod(401)
    son)

    s.göndər("/çıxış", funksiya(sorğu)
        sorğu.sessiya().təmizlə()
        qaytar veb.yönləndir("/")
    son)

    // ── JSON API ──

    s.qrup("/api", funksiya(q)
        q.al("/kitablar", (sorğu) => veb.json(
            rəf.kitablar.çevir((k) => k.lüğət())))

        q.al("/kitablar/:nömrə", funksiya(sorğu)
            dəyişən k = rəf.tap(tamƏt(sorğu.parametr("nömrə"), 0))
            əgər k boşdur onda
                qaytar veb.json({"xəta": "tapılmadı"}).kod(404)
            son
            qaytar veb.json(k.lüğət())
        son)

        // Yazma əməliyyatları yalnız admin üçün — marşruta xas ara
        // proqram ikinci arqumentdir
        dəyişən yalnızAdmin = funksiya(sorğu, növbəti)
            əgər deyil adminDir(sorğu) onda
                qaytar veb.json({"xəta": "giriş tələb olunur"}).kod(401)
            son
            qaytar növbəti(sorğu)
        son

        q.göndər("/kitablar", yalnızAdmin, funksiya(sorğu)
            dəyişən d = sorğu.json()
            dəyişən xətalar = yoxlaKitab(d)
            əgər uzunluq(xətalar) > 0 onda
                qaytar veb.json({"xətalar": xətalar}).kod(422)
            son
            dəyişən k = rəf.əlavəEt(d["ad"], d["müəllif"],
                                    tamƏt(mətnƏt(d["il"]), 0),
                                    mətnƏt(d.al("qeyd", "")))
            qaytar veb.json(k.lüğət()).kod(201)
        son)

        q.sil("/kitablar/:nömrə", yalnızAdmin, funksiya(sorğu)
            əgər rəf.sil(tamƏt(sorğu.parametr("nömrə"), 0)) onda
                qaytar veb.boş()
            son
            qaytar veb.json({"xəta": "tapılmadı"}).kod(404)
        son)
    son)

    // ── İnteraktiv səhifə ──

    s.komponent("/axtar", Axtarış, başlıq: "Axtarış — Kitab rəfi")

    s.tapılmadı((sorğu) => veb.html(
        "<h1>404</h1><p>Səhifə tapılmadı. <a href='/'>Ana səhifə</a></p>"
    ).kod(404))

    qaytar s
son

// ── Yoxlama ──────────────────────────────────────────────────────────

funksiya yoxla()
    dəyişən m = veb.sınaq.server(serverQur())
    dəyişən FORM = {"Content-Type": "application/x-www-form-urlencoded"}

    dəyişən c = m.al("/")
    yaz("Ana səhifə      : {c.vəziyyət() == 200 və "Dəli Kür" içindədir c.mətnƏt()}")
    yaz("Kitab səhifəsi  : {"İsmayıl Şıxlı" içindədir m.al("/kitab/2").mətnƏt()}")
    yaz("Olmayan kitab   : {m.al("/kitab/99").vəziyyət() == 404}")
    yaz("Statik CSS      : {m.al("/statik/üslub.css").vəziyyət() == 200}")
    yaz("Girişsiz /yeni  : {m.al("/yeni").vəziyyət() == 302}")
    yaz("API girişsiz    : {m.göndər("/api/kitablar", {"ad": "X"}).vəziyyət() == 401}")

    c = m.göndər("/giriş", "parol=səhv", FORM)
    yaz("Səhv parol      : {c.vəziyyət() == 401}")
    c = m.göndər("/giriş", "parol=alqor", FORM)
    yaz("Giriş           : {c.vəziyyət() == 302}")

    c = m.göndər("/yeni", "ad=&m%C3%BC%C9%99llif=&il=abc", FORM)
    yaz("Form xətaları   : {c.vəziyyət() == 422 və "Ad boş ola bilməz" içindədir c.mətnƏt()}")
    c = m.göndər("/yeni", "ad=Sarı+gəlin&müəllif=Xalq&il=1900", FORM)
    yaz("Form əlavə etdi : {c.başlıq("Location") == "/kitab/4"}")

    c = m.göndər("/api/kitablar",
                 {"ad": "Leyli və Məcnun", "müəllif": "Füzuli", "il": 1536})
    yaz("API əlavə etdi  : {c.vəziyyət() == 201 və c.json()["nömrə"] == 5}")
    c = m.göndər("/api/kitablar", {"ad": "", "il": "x"})
    yaz("API yoxlama     : {c.vəziyyət() == 422 və uzunluq(c.json()["xətalar"]) == 3}")
    yaz("API sil         : {m.sil("/api/kitablar/1").vəziyyət() == 204}")
    yaz("API siyahı      : {uzunluq(m.al("/api/kitablar").json()) == 4}")

    c = m.al("/axtar")
    yaz("Axtarış səhifəsi: {"Füzuli" içindədir c.mətnƏt()}")
    yaz("404 səhifəsi    : {m.al("/yoxdur").vəziyyət() == 404}")
son

funksiya əsas(arqumentlər: siyahı[mətn])
    əgər "sınaq" içindədir arqumentlər onda
        yoxla()
    yoxsa
        dəyişən s = serverQur()
        s.ara(veb.jurnal())
        s.dinlə(8083)
    son
son